Heerlen wordt, relatief gezien, steeds dommer

In een geglobaliseerde wereld waarbij productie uit wordt besteed aan laag loon landen, is het steeds belangrijker om een hoogopgeleide beroepsbevolking te hebben. Alleen zo is een gemeente aantrekkelijk voor bedrijven die meer en meer draaien op midden en hoogopgeleiden*.

Gemeentes moeten concurreren om bedrijven te trekken. Een gemeente als Wageningen (57,59 % hoogopgeleid) heeft een duidelijke voorsprong op Hardenberg (15,15 % hoogopgeleid).

Ook voor de werknemer is het van belang zo hoog mogelijk opgeleid te zijn, immers zo kan deze concurreren met andere werknemers. Ook zijn er meer perspectieven op de arbeidsmarkt, waardoor een eventuele werkeloosheid van kortere duur zal zijn.

Het percentage hoogopgeleide in Heerlen stijgt, echter niet zo snel als het landelijk en ook minder snel als voor heel Limburg. Kortom de relatieve positie van Heerlen verslechtert (althans landelijk, lokaal blijft de positie gelijk). Absoluut wordt Heerlen steeds slimmer, maar relatief gezien wordt Heerlen steeds dommer.

1996/1998 2007/2009 Verandering Rang
1996/1998
Rang
2007/2009
Verandering
Heerlen Laag 34,70% 30,52% -4,18% 47/241
(NL) 

8/19 (L)

26/241
(NL) 

6/19 (L)

21 (NL) 

2 (L)

Heerlen Midden 44,82% 44,14% -0,68% 160/241
(NL) 

9/19 (L)

165/241
(NL) 

13/19 (L)

-5 (NL) 

-4 (L)

Heerlen Hoog 19,52% 23,98% 4,46% 153/241
(NL) 

12/19 (L)

177/241
(NL) 

12/19 (L)

-24 (NL) 

0 (L)

Nederland Laag 28,97% 23,00% -5,97%
Nederland Midden 44,29% 42,50% -1,79%
Nederland Hoog 26,40% 33,49% 7,09%
Limburg Laag 33,32% 27,29% -6,03%
Limburg Midden 44,50% 44,28% -0,22%
Limburg Hoog 21,50% 27,11% 5,60%

Tabel 1 Opleidingsniveau beroepsbevolking**

Een deel van het stijgend aandeel hoogopgeleiden in Heerlen is te verklaren door een afnamen van de beroepsbevolking, hoogstwaarschijnlijk door ‘natuurlijke afvloei’, pensioen dus. Hoewel de gegevens over leeftijdsgroepen en opleidingsniveau niet te achterhalen zijn is het aannemelijk te maken dat de oudere werknemers gemiddeld lager opgeleid zijn. Immers het onderwijs is steeds toegankelijker geworden.

Ook in de rest van het land zal dit zelfde gebeuren, al gaat dit niet perse gepaard met een daling in de totale beroepsbevolking (of zelfs in de verschillende opleidingscategorieën), door de verbeterde toegankelijkheid van het onderwijs zal het gemiddelde opleidingsniveau stijgen.

Wat Heerlen echter parten speelt (en wat voor meer (zuid-)Limburgse steden geld), is de ontgroening. Jongeren, en met name hoogopgeleiden jongeren, trekken weg, naar de Randstad. Een gevolg hiervan is dat bestaande bedrijven moeite hebben met het vinden van hoogopgeleid personeel, nieuwe bedrijven zich minder snel hier vestigen en jonge hoogopgeleiden nog sneller weg trekken wegens het tekort aan banen voor hoogopgeleiden.

Hoewel de rijksoverheid deze vicieuze cirkel kan doorbreken is het de vraag of ze de impopulaire maatregelen daarvoor nodig wel uit willen voeren, al gloort er een beetje hoop. De oplossing moet dus lokaler gezocht worden.

Een deel van de laag en middenbaar opgeleiden beroepsbevolking zal niet op dit niveau zitten door een gebrek aan intellectuele capaciteiten om een niveau hoger te gaan, maar omdat er omstandigheden waren waardoor dit hogere niveau niet bereikt is. Dit kunnen ‘externe’ omstandigheden zijn, maar ook een gebrek aan intrinsieke motivatie.

In de loop van de werkzame carrière zullen deze obstakels, grotendeels, zijn verdwenen. Sterker nog, een niet nader gespecificeerd deel van de beroepsbevolking werkt in een functie die boven zijn/haar opleidingsniveau ligt en functioneert hierin perfect. Door gebrek aan inzichten in de mogelijkheden, en waarschijnlijk ook gemak zucht, zal slechts een beperkt deel van de beroepsbevolking zich naast het werk wagen aan een opleiding van een hoger niveau.

Hier is, in mijn optiek, een taak voor de gemeente weggelegd. De gemeente kan, in samenwerking met lokale opleidingsinstituten (zoals Arcus, Citaverde, HsZuyd, Open Universiteit, Universiteit Maastricht etc) in kaart brengen welke mogelijkheden van deeltijd en avond opleidingen er zijn. Zowel bij hen zelf als elders. Daarnaast kan de gemeente bij het Werkplein een of meerdere coaches aanstellen die de Heerlense beroepsbevolking, werkend en werkzoekend, ondersteund en indien nodig begeleid bij het maken van opleidingskeuzes. En die, bij een eventuele zelfstudie, zo nu en dan contact legt, als extra stok achter de deur.

Een informatieve folder waarin de Heerlense beroepsbevolking gewezen wordt op deze mogelijkheden, de aanwezigheid van de eerder benoemde coaches en de regelingen die er zijn met betrekking tot aftrekken van studiekosten (zowel voor de individuen als ook zijn/haar eventuele werkgever, ZZPers en andere ondernemers) in iedere brieven bus trekt waarschijnlijk flink wat mensen over de streep. Zeker als deze folder in onze nieuwe hippe huisstijl is.

Door de verborgen potentie van Heerlense beroepsbevolking te ontsluiten kunnen we weer, relatief, slimmer worden. Hierdoor wordt Heerlen aantrekkelijker als vestigingsplaats voor bestaande en nieuwe ondernemers. En blijven er toekomst perspectieven voor Heerlense jongeren.

*Opleidingsniveau volgens Standaard Onderwijsindeling 2006;

Lager onderwijs Basisonderwijs, LBO/VBO/VMBO, MULO/MAVO, eerste 3 jaar HAVO/VWO en MBO 1
Middelbaar onderwijs Bovenbouw HAVO/VWO, MBO 2/3/4
Hoger onderwijs HBO- en universitaire opleidingen en oudere en beroepsopleidingen die daarmee vergelijkbaar zijn 

Inclusie kort-HBO

** Slechts gemeentes waarvoor alle zes de velden (2 maal 3 opleidingsniveau’s) zijn ingevuld zijn meegenomen. Bron CBS Statline

Tags: , ,

12 Reacties to “Heerlen wordt, relatief gezien, steeds dommer”

  1. Roger Dols Says:

    Heb je het boek van Thilo Sarrazin al gelezen? Daar staan een aantal grondige analyses in over het opleidingsniveau in relatie tot relevante maatschappelijke factoren. Grenst qua thematiek hieraan.

    • Maarten van Wesel Says:

      Beste Roger,

      Dank je voor je reactie

      Ik denk dat de insteek van het boek van Thilo iets anders is, al hoewel de gevolg trekking waarschijnlijk wel overeenkomt.

      Maar ik heb nog niet de kans gehad het boek te lezen

  2. Roger Dols Says:

    Een overweging:
    Is het niet zo dat degenen die het karakter hebben, zelf al gezocht hebben naar opleidingsmogelijkheden en deze dus ook gevonden hebben en dat degenen met de mindere motivatie overblijven?

    Een campagne zoals jij die voorstelt spreekt derhalve alleen nog degenen aan die vooral omwille van hun gebrekkige motivatie ‘over zijn gebleven’. Ik vraag me af of je met deze groep de oorlog wint.

    Het is wellicht een optie om de hoger opgeleiden die er zijn aan te zetten tot een meer ondernemende houding, hoewel zo’n verandering ook niet eenvoudig is.

    • Maarten van Wesel Says:

      Daar heb ik ook aan gedacht, echter ik denk dat het wel meevalt. Extreem gemotiveerde mensen zullen de stap zeker al gewaagd hebben, echter er zullen nog velen niet zover zijn gekomen.

      Iemand die een opleiding op MBO niveau 1 heeft zit nog in laag, terwijl MBO niveau 2 al midden is.

      Persoonlijk ken ik mensen die hoewel MBO opgeleid al lang op HBO niveau werken, maar nog geen officieel papiertje hebben waarmee dit niveau bekrachtigd wordt.

  3. Tweets that mention Heerlen wordt, relatief gezien, steeds dommer « Maarten van Wesel's Blog -- Topsy.com Says:

    […] This post was mentioned on Twitter by Maarten van Wesel, Maarten van Wesel. Maarten van Wesel said: Nieuwe blog "Heerlen wordt, relatief gezien, steeds dommer" http://bit.ly/hD4lvI hoe de positie van Hrln verslechterd en wat er aan te doen […]

  4. theo ploeg Says:

    Raakt maar voor een deel aan analyse van Thilo Sarrazin. Maar het aanknopingspunt is interessant. Karakter is aangeleerd. Dat is, voor deze regio, ook niet zo moeilijk aan te tonen. De mensen die begin vorige eeuw naar deze streek trokken waren pioniers, mensen die de moed hadden naar elders te trekken om een nieuw leven te starten. Op zoek te gaan naar nieuwe kansen, naar mogelijkheden, naar fortuin.

    In nog geen veertig jaar is die groep (en z’n nakomelingen) verworden tot initiatiefloos en afwachtend. De oorzaken zijn aan te wijzen en al vaker benoemd. Dat lijkt me echter niet meer relevant. Feit is dat er wel degelijk veel te bereiken valt met educatie. Laat mensen zien dat educatie werkt en ze gaan ervoor.

    Wat dat betreft is het uitermate teleurstellend om te moeten vernemen dat de overheid flink gaat investeren in onderwijscampussen in Maastricht en Sittard-Geleen. Maar goed, daar is het laatste woord nog niet over gesproken. Zie Zwart Goud eind deze week voor meer.

    • Roger Dols Says:

      Tja educatie is altijd goed. Het moet echter gepaard gaan met een stevige prikkeling om meer risico te nemen in het leven, anders zal die extra kennis geen structurele verbetering tot stand brengen.
      In een kenniseconomie is kennis vanzelfsprekend belangrijk, maar het succes wordt voornamelijk bepaald door unieke dat je met die kennis kunt doen. Dat scheidt de winnaars van de volgers en laatkomers. En momenteel zijn wij laatkomers, en moeten wij een meer ondernemende en risiconemende geest ontwikkelen. Dan heeft extra kennis ook echt waarde.

  5. jo janssen Says:

    Ehm, als ik een electricien nodig heb, of een stukadoor, dan ben ik wel even bezig om er een te vinden die het werk goed en tegen een goede prijs doet. Misschien zijn we in Heerlen juist beter af omdat er wat meer balans is tussen hoog en laag opgeleid. Ik vind de focus op hoogopgeleid discutabel.

    • Maarten van Wesel Says:

      Beste Jo,

      Dank je wel voor je reactie.

      Zoals verwacht mag worden van iemand van jouw leeftijd (JJ heeft gister Abraham gezien) een integrerend antwoord.

      Een goede vakman (of het nu een stukadoor, timmerman of arts is) is van onschatbare waarde. Echter, zoals jij ook aangeeft, is niet iedere vakman een goede vakman. En niet iedere laag opgeleiden is een vakman. Veel lageropgeleiden werken in sectoren waar in tijden van economische crisis de hardste klappen vallen. Productie, transport, bouw (waar de niet goede vakmannen als eerste er uitvliegen). Als er crisis staat ook meteen alle bedrijvigheid in deze sector op een laag pitje.

      Daarnaast ben ik er van overtuigd, en ik sta daar niet alleen in, dat werkgelegenheid voor hoogopgeleiden ook leidt tot werk voor middel en laagopgeleiden. Sterker dan dat dit effect andersom werkt. Hoogopgeleiden zijn vaak de ‘gang makers’ in de economie, ook op lokaal niveau (het ultime Heerlense voorbeeld zijn de spoorweg ingenieur Henri Sarolea en de mijningenieurs de gebroeders Honigmann).

      Voor een goed draaiende economie heb je een goede mix van alle opleidingsniveau’s nodig. Heerlen lijkt echter steeds verder af te wijken van wat in Nederland als een goede mix gezien kan worden

  6. Jacques Triebels Says:

    Met veel interesse lees ik hier bovenstaande discussie.
    Ik ben het ermee eens dat er in de regio Parkstad een grotere focus moet liggen op het opleidingsniveau. Te veel vrienden die een goede opleiding hebben blijven weg. Ik denk om een paar redenen.
    Allereerst wordt er op de een of andere manier een minderwaardigheidscomplex aangepraat tijdens de opvoeding waardoor veel Hoger opgeleiden bij voorbaat al er aan denken om weg te blijven. Het zal wel een Randstad en verweggistan verhaal liggen, of de oorsprong ligt in het koelpieten denken met een roomse saus, ik weet het niet. Mijn perceptie is echter dat velen, voordat ze aan de Universiteit of HBO begonnen, er al uit waren dat ze hier niet wilden blijven. Er zijn tenslotte meer kansen in de Randstad!?
    Nu kom je bij punt twee en dat is de parkstad gedachte! Men wil van alles, maar begint niet bij het begin. Allereerst zul je klimaat moeten realiseren waarbinnen Hightech bedrijven zich goed voelen en waarbinnen ze zich willen vestigen. Een soort van magneet realiseren. Als in deze ideale hypothese, de Hoger opgeleiden komen, dan ontstaat er ook meer vraag naar culturele zaken, meer uitgaansgelegenheden en ook meer vraag naar vakmensen die de drukke hoger opgeleide kan voorzien van comfort in vorm van verbouwingen etc.
    Nu zie echter dat de gemeenten o.a. heel erg inzetten op cultuur bijvoorbeeld. Maar waar is dan die doelgroep (met de interesse en het geld hiervoor)? Ook wordt er gesteggeld over een AH XL of een Mega bioscoop en waar die moet komen (Kerkrade Heerlen). Ten eerste, dit genereert geen HBO+ banen en waar zijn dan de mensen met de centen?
    Ik denk dat er een grote verantwoordelijkheid ligt voor de politiek, parkstad breed! Niet allemaal de grenzen bewaken, maar over de gemeentegrenzen heen kijken en denken. Ik zou bijna pleiten voor het opheffen van alle gemeenten in Parkstad en er één grote gemeente van te maken, met 1 burgemeester. Dit levert een sterkere lobby naar Den Haag op, een betere financiële positie en dus meer mogelijkheden om dit soort zaken te realiseren.
    Neem nu bijvoorbeeld Avantis (ideale locatie, Euregionaal gezien) Creëer hier nu eens eindelijk een sterke lobby voor. Bundel de krachten van Steden als Aachen (TU), Heerlen (HBO en OU), Luik (UNI), Eindhoven (TU), etc. Laat studenten samenwerken met bedrijven en innoveren! Naar mijn idee gebeurt dit (veel) te weinig. Te groot kneutergehalte! (denk aan de politieke ruzies over de mega bioscoop, de AH XL, het WTC. Allemaal gillers en flaters).
    Kortom, Beginnen bij het begin, Inheemse HBO’ers en Universitair opgeleiden prikkelen om hier te blijven (al in de opvoeding thuis en op school) en zorgen dat ze ook van elders komen. Er is zoveel moois te vinden hier ook qua woonomgeving (Heuvelland, Duitsland en de Eifel om de hoek, De Ardennen om de hoek, noem maar op)
    Alleen dan hebben zaken kans van slagen. Op deze manier zal het rond mijn zestigste nog niet veel veranderd zijn.😉

  7. Pieter Groenewege Says:

    Maarten, met belangstelling heb ik je stelling gelezen. Uiteraard ben ik het met deze stelling eens. Maar de oplossing(en) die aangedragen worden gaan niet werken. Het ligt niet aan het onderwijs, opleidingsmogelijkheden op HBO niveau of zelfs universitair niveau volop in de buurt, kijk maar naar UvM of de TH van Aken. Maar, en hier moet ik Jaques Triepels bijvallen die de spijker op zijn kop slaat, er is geen of nauwelijks werkgelegenheid in Heerlen voor hoger opgeleiden. Zelf was ik de afgelopen 25 jaar ook aangewezen op werk in de Randstad en grote ondernemingen als Defensie in Maasland, Belastingdienst in Apeldoorn of KPN in Groningen. In die de tijd ben ik het normaal gaan vinden dat er ’s morgens samen met mij een hele uittocht plaatsvindt van leaseauto’s uit Heerlen richting noorden. De oplossing van dit probleem moet beginnen met het aantrekken van ondernemingen waar veel (maar dan ook heel veel) hoog opgeleiden terecht kunnen. Er is een beperkte start gemaakt met Avantis, maar helaas remt de huidige economische crisis de zaak enorm af. Ik ben benieuwd wat er gaat gebeuren als de economie weer aantrekt. In elk geval heeft Parkstad wat wonen en cultuur betreft, deze mensen veel te bieden.

  8. Marc de Groot Says:

    Beste Maarten

    De zorgen die hier opgesomd worden zijn inderdaad reëel. Maar de krimp stoppen door meer hoog opgeleiden te trekken, in de hoop dat zij de kar zullen trekken lijkt meer op een ave Maria gebed dan een daadwerkelijke oplossing. Het is niet alleen dat hoogopgeleiden wegtrekken maar de ook de vakarbeiders. En dat zijn geen laag opgeleiden, Het is immers voor een aannemer erg duur om een vakman op te leiden. gemiddeld duurt dat 6 jaar. men probeert deze tijd dan ook vaak in te korten, vanwege het te schrijnend tekort aan startende arbeiders. Vorig jaar zijn er maar een handvol aanmeldingen geweest bij het SWV bouwopleiding in Nuth. Dan kun je nog zoveel hoogopgeleiden hebben om richting te geven aan die kar (want trekken zullen zij die kar echt niet) maar als er geen vakbekwame arbeiders zijn sta je nog alleen. Ik merk dan ook dat het wegtrekken van de hoogopgeleiden en de arbeider bijna synchroon verloopt, en dan is nog niet eens zo dat de arbeider wil vertrekken. Maar door de vele ontslagen van vorig jaar willen veel arbeiders met name uit bouw niet meer terug naar hun oude vak. En daardoor verdampt letterlijk belangrijke kennis, als wij deze vakkennis niet hier kunnen houden dan wordt het verdomd moeilijk om onze positie in de markt te houden.

    Wat houden we dan nog over in onze lokale economie behalve een neerwaartse spiraal. Een tekort aan personeel in alle lagen. minder arbeid, minder ruimte om geld uit te geven. wat betekent minder kinderen, opvoeden is duur en ga zomaar verder. We zien allemaal waar het fout gaat. De meeste van ons kennen ook wel de verhalen van mensen die op jacht zijn naar een baan. Men krijgt nee te horen omdat als single ouder je niet flexibel genoeg bent. Geen eigen vervoer helaas op industrie terreinen rijden na 18-00 geen bussen meer, lastig als je een bedrijf hebt dat met ploegendiensten werkt.
    Het ligt niet alleen aan de werkgevers, want zij zouden god op hun blote knieën danken als er eindelijk meer flexibele opvang zou zijn, op tijden dat arbeiders naar hun werk gaan. Fabrieken starten namelijk om zeven uur in de ochtend of nog vroeger. Ook betere bus verbindingen die aansluiten op werktijden zouden door veel ondernemers toegejuicht worden . want wat heb je aan een mooi industrie terrein als er nauwelijks openbaar vervoer is. nu moeten er dure parkeerplaatsen aangelegd worden. En zo zijn nog veel meer irritaties die ervoor zorgen dat mensen uit meerdere lagen van scholing hier wegtrekken. Wat overblijft zijn de ongeschoolden en de dropouts want zij hebben geen geld om te vertrekken en niemand staat op ze wachten.

    Hoe kunnen we dit oplossen. Ik weet het niet.
    Misschien is het een goed begin om de die irritaties weg te werken die het ondernemen en banen jacht zo moeilijk maken

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s


%d bloggers op de volgende wijze: